Mens en dier verschillen volgens Descartes van elkaar doordat de mens een denkende geest plus een lichaam heeft terwijl bij het dier het het denkvermogen ontbreekt waardoor het niet kan voelen, aldus de filosoof. Wat een misverstand.
In de ondraaglijke lichtheid van het bestaan beschrijft Kundera een gebeurtenis die 3 januari 1889 in Turijn plaatsvond. De filosoof Friedrich Nietzsche barstte in tranen uit toen hij zag dat een koetspaard mishandeld werd. Hij omhelsde het dier en stortte vervolgens definitief geestelijk in. Dat omhelzen van het mishandelde paard lijkt belachelijk, maar het was een betekenisvol gebaar zegt Kundera. Nietzsche was op dat moment helemaal niet de weg kwijt; hij vraagt het paard vergiffenis voor Descartes.
Ik moest lachen toen ik lang geleden deze passage in het boek van de Tsjechische schrijver las. Zo grappig, spottend, maar ook serieus. Er zijn grote verschillen tussen dieren en mensen, maar dieren zijn geen machines en ze hebben gevoel. Kijk maar naar deze vakantiefoto’s.
Dieren kunnen vertederen. Aandoenlijk, dat hondje met een collectebakje in zijn bek. Honden zijn helemaal geen zielloze machines, maar we moeten oppassen aan dieren menselijke eigenschappen en ook gevoelens toe te kennen. Een hond die zijn kop laat hangen hoeft zich helemaal niet schuldig te voelen; zo’n beest reageert op de lichaamstaal van de mens.
Weg met de antropomorfismen. Hoe staat het met de mens gevoelens voor het dier? De meeste mensen hebben weinig genegenheid voor vissen, spinnen of muggen. Dat ligt anders als het gaat om een huisdier. Sommigen onder ons hebben idioot veel gevoel. Zo bestaan er uitvaartcentra voor dieren, zag ik laatst. Ik las dat de laatste eer bewijzen aan het huisdier per kilo gaat. Voor een huisdier tot 1 kilo kost de uitvaart tussen de 65 en 200 euro. Weegt het dier meer dan 55 kilo dan bedragen de kosten 195 tot 495 euro. Een pootafdruk in klei kost 29 euro, een haarlokje in een glazen flesje maar een tientje. Beautyful world, where are you?